Teknolojinin ve dijitalleşmenin gelişmesiyle birlikte çevrimiçi ilan platformları, hayatımızın her alanında olduğu gibi ticaretin de kalbi haline geldi. Ancak bu teknolojik kolaylık, ne yazık ki uzun bir süredir bazı kötü niyetli kişilerin de iştahını kabartıyordu.
Özellikle taşınmaz ve ikinci el motorlu kara taşıtı ilanlarında sıkça rastladığımız sahte ilanlar, hayali fiyat şişirmeleri ve kapora dolandırıcılıkları, hem alıcıları hem de dürüst satıcıları ciddi şekilde mağdur ediyordu. Ticaret Bakanlığı, bu kargaşaya son vermek, tüketiciyi korumak ve piyasada güveni yeniden tesis etmek amacıyla tarihi bir adımı tam kapsamlı olarak devreye aldı: Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, kısa adıyla EİDS, artık sosyal medya dahil tüm elektronik ortamlarda zorunlu hale getirildi.
EİDS Nedir ve Süreç Nasıl İşliyor?
Ticaret Bakanlığı tarafından kademeli olarak hayata geçirilen EİDS, en temel tabirle “sahibi olunmayan veya yetkisi bulunmayan malın satılamaması” prensibine dayanıyor. Bugüne kadar isteyen herkes, internette bulduğu birkaç fotoğrafı kullanarak dilediği fahiş fiyatla ev veya araç ilanı açabiliyor, bu durum da piyasada suni fiyat balonlarına zemin hazırlıyordu. Yeni sistemle birlikte bu devir tamamen kapanıyor.
Artık internet üzerinden bir emlak veya araç ilanı vermek istediğinizde, arka planda çalışan sistem e-Devlet üzerinden kimlik ve yetki doğrulaması talep ediyor.
Yeni düzenlemeye göre ilanlar yalnızca mal sahiplerinin kendileri, bu kişilerin birinci ve ikinci derece kan hısımları ile eşleri tarafından verilebiliyor. Eğer aracınızı veya gayrimenkulünüzü profesyonel bir galeri ya da emlak işletmesi üzerinden satmak istiyorsanız, bu işletmelere e-Devlet portalı üzerinden resmi olarak yetki vermeniz şart koşuluyor. Ticaret Bakanlığı’ndan alınmış yetki belgesi olmayan, kayıt dışı ve merdiven altı çalışan hiçbir işletme artık ilan platformlarına giriş yapamıyor.
Sosyal Medya Satışlarına Sıkı Denetim ve Ağır Yaptırımlar
Bu devrim niteliğindeki dijital düzenlemenin en can alıcı noktalarından biri ise denetim ağının sosyal medyayı da kapsayacak şekilde genişletilmiş olması. Geçmişte bazı satıcılar veya yetkisiz aracılar, kurumsal ilan sitelerindeki katı kuralları aşmak için çeşitli sosyal medya platformlarındaki grupları ve sayfaları mesken tutmuştu.
Ancak Bakanlık bu arka kapıyı da tamamen kapattı. Yapılan son dakika duyurusuyla birlikte, sosyal medya hesapları üzerinden yapılan ilan paylaşımları da sıkı bir denetim altına alındı.
Artık sosyal medyada bir taşınmaz veya taşıt pazarlamak isteyen işletmeler ve şahıslar, doğrudan fotoğraf ve fiyat yazarak satış yapamayacak; sadece EİDS’e entegre edilmiş ve doğrulaması yapılmış yasal ilanların bağlantılarını paylaşabilecekler. Doğrulanmamış, sistem dışı bir şekilde manipülatif paylaşımlarla yapılan satış girişimleri Bakanlık tarafından anında tespit edilecek ve bu ilanları yayınlayanlara ciddi idari yaptırımlar (para cezaları) uygulanacak.
Tüketici İçin Ne Değişiyor?
Bu dijital kalkanın asıl kazananı şüphesiz dürüst vatandaşlar ve işini yasalara uygun yapan yetki belgeli esnaflar olacak. Sektördeki en büyük yaralardan biri olan “kapora dolandırıcılığı” EİDS entegrasyonu sayesinde teknik olarak imkansız hale geliyor.
Gerçekte var olmayan bir aracı veya evi cazip fiyatlarla ilana koyarak yüzlerce kişiden para toplayan dolandırıcılar, e-Devlet üzerinden mülkiyet doğrulaması yapamayacakları için dijital platformlara adım bile atamayacaklar. Aynı zamanda şeffaflığın artmasıyla bilgi kirliliği ortadan kalkacak ve tüketici, gördüğü ilanın gerçekliğinden yüzde yüz emin olarak ticaretini gerçekleştirebilecek.
